Waarom slaapt mijn hond zo onrustig?

Je hond draait, zucht, staat op en gaat weer liggen. Midden in de nacht hoor je hem bewegen. Onrustig slapen komt veel voor, en het is bijna nooit toeval. In dit artikel lopen we de oorzaken langs en wat je eraan kunt doen.

Wat is normaal?

Honden dromen, net als mensen. Trappelen, piepen of trekken tijdens de slaap hoort erbij en is geen reden tot zorg.

Honden hebben ook een eigen dagritme. In een onderzoek waarbij 42 gezonde volwassen honden 24 uur per dag met een bewegingsmeter werden gevolgd, bleek dat ze twee activiteitspieken hebben, rond zeven uur in de ochtend en rond zeven uur in de avond, met een duidelijke dip rond het middaguur. De rustigste uren liggen tussen elf uur in de avond en zes uur in de ochtend.

Wijkt je hond daar structureel van af, staat hij meerdere keren per nacht op of wisselt hij voortdurend van plek, dan is er meestal iets aan de hand.

De meest voorkomende oorzaken

1. Pijn of ongemak

Dit is de meest onderschatte oorzaak. Honden met gewrichtspijn of artrose zoeken een houding die minder pijn doet, vinden die niet, en wisselen daarom steeds van positie.

Er is onderzoek naar gedaan. In een studie onder honden met artrosepijn beoordeelden eigenaren de nachtrust van hun hond duidelijk beter nadat de hond een ontstekingsremmer kreeg. Opvallend genoeg zagen de bewegingsmeters om de hals daar geen significant verschil in. Dat zegt iets belangrijks: de onrust die jij als eigenaar in de nacht opmerkt is echt, ook als een apparaat het niet meet. Jouw waarneming telt.

2. De ondergrond

Een te dunne of te harde ligplek verdeelt het gewicht niet. Er ontstaan drukpunten op heupen en ellebogen, en je hond beweegt om die druk te verleggen.

Op de lange termijn kan dat verder gaan dan onrust. VCA Animal Hospitals beschrijft dat elke grote hond die regelmatig op harde ondergronden ligt risico loopt op een hygroma, een vochtophoping die ontstaat door herhaalde druk op botpunten zoals de elleboog. De eerste behandelstap die zij noemen is voldoende demping, en schuim wordt daarbij expliciet aangeraden.

3. Te warm of te koud

Honden raken warmte anders kwijt dan wij. Ze zweten nauwelijks via de huid, alleen een beetje via de voetzolen, en koelen vooral door te hijgen. Een plek boven vloerverwarming, tegen een radiator of in de zon wordt daardoor snel te warm. Een ademende ligplek op een neutrale plek in huis werkt beter dan de warmste hoek van de kamer.

4. Stress of onrust in huis

Verhuizingen, een nieuwe huisgenoot, een verbouwing of scheidingsangst werken door in de nacht. Een hond die overdag gespannen is slaapt in de nacht slechter.

5. Te weinig gebeurd overdag

Een hond die overdag nauwelijks is uitgedaagd heeft in de avond nog energie over. Dat gaat net zo goed over snuffelen en kauwen als over kilometers lopen.

6. Medische oorzaken

Jeuk door allergie, blaasproblemen, spijsverteringsklachten of beginnende cognitieve achteruitgang bij oudere honden verstoren de slaap. Begint de onrust plotseling of wordt het snel erger, ga dan naar de dierenarts.

Onrustig slapen bij een oudere hond

Bij oudere honden komt er vaak iets bij. Slijtage in de gewrichten maakt het liggen ongemakkelijk, en tegelijk kan het dag- en nachtritme verschuiven. Sommige oude honden gaan in de avond juist onrustig ijsberen, iets wat bij cognitieve achteruitgang vaker voorkomt.

Zie je bij een oudere hond dat de onrust in korte tijd toeneemt, laat hem dan nakijken. Bij een oude hond is een dikke, stevige ligplek met een lage instap belangrijker dan bij welke andere hond ook, omdat hij er meer uren op doorbrengt en moeilijker opstaat.

Hoe weet je of het pijn is?

Let op de combinatie van deze signalen.

• Hij staat meerdere keren per nacht op en gaat ergens anders liggen
• Hij kreunt of zucht hoorbaar bij het gaan liggen
• Opstaan gaat moeizaam, vooral na lang liggen
• De eerste minuten na het slapen loopt hij stijf of licht mank
• Houdingen die hij vroeger prima vond vermijdt hij nu

Herken je er meerdere, laat je hond dan nakijken. Honden verbergen pijn van nature, en veranderd slaapgedrag is vaak het eerste dat je ziet.

Wat je eraan kunt doen

Sluit pijn uit. Vermoed je pijn, begin dan bij de dierenarts. Die kan beoordelen of er sprake is van artrose, dysplasie of iets anders. Dit is de enige stap die echt niet kan wachten.

Kijk kritisch naar de ligplek. Duw met je vuist in de mand van je hond. Voel je binnen een paar centimeter de vloer, dan doet die mand niets voor een hond van dertig kilo.

Geef hem overdag genoeg te doen. Regelmatige rustige wandelingen en snuffelwerk doen meer voor de nachtrust dan een intensieve sessie. Vermijd zware inspanning vlak voor het slapen.

Houd de routine voorspelbaar. Vaste plek, vaste tijden. Honden vallen makkelijker in slaap als ze weten wat er komt.

Waar je op let bij een ligplek

• Een doorgaande laag koudschuim. Niet een dunne toplaag op goedkope vulling, want die zakt onder het gewicht van je hond alsnog door tot de bodem.
• Een lage instap. Zeker bij oudere honden of honden met stijve gewrichten.
• Ademende stof. Zodat de warmte er in de nacht uit kan.
• De juiste maat. Je hond moet volledig uitgestrekt kunnen liggen zonder dat een poot over de rand hangt.

De Woefel orthopedische mand heeft een plaat koudschuim van 10 centimeter over de volle oppervlakte, een lage rand die ook als steun voor het hoofd werkt, en een wasbare teddy hoes. Wij beloven niet dat je hond daardoor geneest. Wel dat de ondergrond niet langer het probleem is.

Verder lezen

Twijfel je over de maat, gebruik dan onze maatgids per ras en gewicht. Vermoed je gewrichtsklachten, lees dan waar je op let bij een hondenmand bij heupdysplasie.

Bronnen

A functional linear modeling approach to sleep-wake cycles in dogs, Scientific Reports, 2020.
Initial evaluation of nighttime restlessness in a naturally occurring canine model of osteoarthritis pain, PeerJ, 2015.
American Kennel Club, Do Dogs Sweat?
VCA Animal Hospitals, Hygroma in Dogs.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen diagnose of behandeladvies van een dierenarts.